زنان کارآفرین بر بازارهای محلی تمرکز دارند – به‌جز در آسیا!

زنان ایرانی در خط مقدم کارآفرینی بین‌المللی!

۶۱٪ از زنان کارآفرین در ایران کسب‌وکارهای خود را به بازارهای جهانی رسانده‌اند!

گزارش جدید “کارآفرینی زنان” که توسط کنسرسیوم تحقیقاتی Global Entrepreneurship Monitor منتشر شده است، نشان می‌دهد که مردان همچنان در سطح جهانی اندکی از زنان در زمینه تأسیس و راه‌اندازی کسب‌وکار پیشی گرفته‌اند، اما زنان نیز به‌طور چشمگیری در حال کاهش این فاصله هستند.

بر اساس این گزارش، زنان بیشتر تمایل دارند کسب‌وکارهای خود را بر بازارهای محلی متمرکز کنند. بااین‌حال، یک استثنا وجود دارد: در مناطق آسیای مرکزی و شرقی، استارت‌آپ‌هایی که بر بازارهای بین‌المللی تمرکز دارند، به‌طور مساوی توسط مردان و زنان رهبری می‌شوند. در مقابل، کسب‌وکارهایی که بر بازارهای محلی متمرکز هستند، در ۵۷ درصد از موارد توسط مردان اداره می‌شوند.

این روند در تضاد با سایر مناطق جهان است، جایی که زنان تا حدی به برابری در راه‌اندازی کسب‌وکارهای محلی دست یافته‌اند، اما همچنان در استارت‌آپ‌های بین‌المللی عقب‌تر از مردان هستند.

در سال ۲۰۲۳، در خاورمیانه و آفریقا، ۶۴ درصد از استارت‌آپ‌های متمرکز بر بازارهای بین‌المللی توسط مردان هدایت شده‌اند. این رقم در آمریکای شمالی به ۶۶ درصد می‌رسد.

همین نسبت در اروپا، آمریکای لاتین و کارائیب نیز ۶۰ درصد بوده است، که نشان‌دهنده شکاف جنسیتی در رهبری استارت‌آپ‌های بین‌المللی در بسیاری از مناطق جهان است.

در مناطق در حال توسعه، فعالیت‌های کارآفرینی در مراحل اولیه کمتر بر بازارهای بین‌المللی متمرکز است. در آمریکای لاتین، بازارهای محلی اولویت دارند و همین امر باعث شده است که زنان در میان کارآفرینان برجسته شوند.

در آسیای مرکزی و شرقی و همچنین خاورمیانه و آفریقا، تمرکز ابتدا بر بازارهای ملی و سپس بر بازارهای محلی است، که به زنان فرصتی برای رشد در فضای کمتر رقابتی بازارهای بین‌المللی می‌دهد.

زنان چینی در این زمینه پیشتاز هستند، به طوری که ۷۳ درصد از کارآفرینانی که بر بازارهای بین‌المللی متمرکزند، زن هستند. پدیده مشابهی در ایران نیز مشاهده می‌شود، جایی که ۶۱ درصد از زنان کارآفرین در بازارهای بین‌المللی فعالیت دارند.

گزارش‌ها نشان می‌دهند که زنان چینی نسبت به مردان این کشور، کسب‌وکارهای آنلاین بیشتری راه‌اندازی کرده‌اند. با توجه به نقش چین در بازار جهانی کالاهای مصرفی و گرایش این کشور به صادرات مستقیم، زنان توانسته‌اند جایگاه خود را در استارت‌آپ‌های بین‌المللی تثبیت کنند، به‌ویژه در صنایع پوشاک و لوازم آرایشی.

اگرچه اکثر این استارت‌آپ‌ها در مقیاس کوچک فعالیت می‌کنند، اما برخی از ثروتمندترین زنان خودساخته در جهان از طریق تولید و صادرات محصولات آرایشی لوکس مانند فیلرهای صورت، کلاژن و اسید هیالورونیک از چین به سراسر جهان، ثروت قابل‌توجهی به دست آورده‌اند.

تفاوت‌های قابل توجه بین بنیان‌گذاران زن و مرد همچنان ادامه دارد. یکی از این تفاوت‌ها اندازه شرکت‌ها است، به‌طوری‌که مردان بیشتر تمایل دارند که تعداد کارکنان بیشتری استخدام کنند. همچنین، در نوع کسب‌وکارهای تأسیس‌شده نیز تفاوت‌هایی دیده می‌شود؛ زنان بیشتر در حوزه‌های خرده‌فروشی عمده، خدمات دولتی و اجتماعی فعالیت دارند.

علاوه بر این، احتمال کناره‌گیری زنان از استارت‌آپ‌ها به دلایل خانوادگی یا شخصی ۵۰ درصد بیشتر از مردان است.

بر اساس گزارش Global Entrepreneurship Monitor، از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵، میزان مشارکت زنان در فعالیت‌های کارآفرینی (یعنی تأسیس و مدیریت کسب‌وکار برای سه سال و نیم اول) در ۳۰ کشور که به‌طور مداوم مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، از ۶.۱ درصد به ۱۰.۴ درصد در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ افزایش یافته است.

برای مقایسه، در سال ۲۰۲۳، ۱۰.۹ درصد از زنان در ۴۵ کشور و منطقه کارآفرین بوده‌اند، در حالی که این رقم برای مردان ۱۳.۸ درصد بوده است.